Dzieje Szkoły                     

 

     Historia szkolnictwa w Chwałowicach jest o wiele starsza niż tutejsza szkoła, ale jak jest stara - o tym kroniki milczą.Najstarsza znana wzmianka o Chwałowicach pochodzi z roku 1228. Nasza miejscowość figuruje w pewnym dokumencie z tamtych czasów jako Falowice. Kolejne wzmianki pochodzą z lat 1305 - 1308, kiedy to Mieszko, książę raciborski, wymienia Chwałowice jako fundację Kaplicy zamkowej w Raciborzu.

    Chwałowice były maleńką wioską rolniczą. W 1791 roku mieszkało tu 10-ciu chłopów, 10-ciu zagrodników pańszczyźnianych i jeden chałupnik, czyli razem 21 chłopów (a razem z członkami ich rodzin 70-100 osób). Około 100-lat później wg spisu z 1.12.1885 r. Chwałowice liczyły 70 domów mieszkalnych, a ludności 504 osoby.
    Do 1879 r. tutejsze dzieci uczęszczały do szkoły w Jankowicach. W miesiącach zimowych w czasie większych śniegów lub mrozów dochodził tu dwa razy w tygodniu nauczyciel z Jankowic. Zajęcia odbywały się wtedy 
u ogrodnika Cichego, który udostępniał na ten cel część swego mieszkania.
    Pierwszą szkołę wybudowano w Chwałowicach w 1879 r. ,a jej uroczyste otwarcie  i rozpoczęcie nauki nastąpiło
w czwartek 13 listopada 1879r. Był to budynek zwany dziś popularnie gminą lub prezydium, stojący w rozwidleniu
         Pierwsza szkoła             ulicy 1-go Maja i  Kupieckiej. Szkoła była  4-klasowa. Klasy nie były tworzone według roczników jak obecnie, dzieci były wiekowo mieszane, ale program nauczania był zróżnicowany. Nauka aż do czerwca 1922 roku odbywała się w języku niemieckim. Nie było wtedy wakacji letnich, były przerwy świąteczne i ferie na kopanie kartofli, a rok szkolny kończył się i rozpoczynał na przełomie zimy i wiosny. Do tutejszej szkoły zobowiązane były chodzić dzieci z Chwałowic oraz z przysiółków Kozie Góry i Brzeziny. W latach 1903 - 1906 budowano w Chwałowicach Kopalnię węgla kamiennego zwaną od nazwiska właściciela kopalnią Donnersmarck (do 1945r.). Spowodowało to wzrost liczby mieszkańców. 
W latach  1910 - 1916 książę Donnersmarck wybudował dla górników wzdłuż dzisiejszej ulicy 1-go Maja osiedle złożone z 64 domów familijnych, zwanych gwarowo familokami. Doprowadziło to  do osiedlenia się w Chwałowicach setek rodzin których ojcowie i synowie dojeżdżali dotąd do pracy z różnych wsi nieraz dość odległych, jak np: Gogołowej, Połomi, Szerokiej i Ruptawy. Wzrosło zatrudnienie w kopalni np. (w 1906 r. zatrudniała ona 253 robotników, a w 1913r.  1333 robotników) wzrosła również liczba mieszkańców Chwałowic.

       Przewidując ów wzrost liczby mieszkańców wybudowano w 1911 r. nową szkołę, t.j. obecna Szkołę Podstawową nr 13. Stara szkoła była już stanowczo za mała, została filią nowej szkoły, do wybuchu powstań śląskich uczyły się tam dwie najmłodsze klasy : jedna na parterze, druga na piętrze. W okresie powstań kwaterował tam oddział Grenzschutzu (straży granicznej), a potem już w II Rzeczypospolitej, mieścił się tam urząd gminy.
Szkoła w 1911r.Nowa szkoła swym wyglądem była niepodobna do obecnej. Miała parter i   piętro, razem osiem izb lekcyjnych i duży strych z pracownią dla dziewcząt. Kancelaria mieściła się na pierwszym piętrze,
w pomieszczeniu nad głównym wejściem (po rozbudowie szkoły w 1934 r był tam pokój nauczycielski, a kancelarie przeniesiono na drugie piętro, gdzie dziś mieści się gabinet lekarski). Po obu stronach szkoły były przybudówki. W prawej przybudówce, piętrowej, na parterze znajdowała się kaplica (kościół wybudowano w 1928 r.), a na piętrze mieszkanie kierownika szkoły, natomiast w lewej przybudówce , parterowej, gdzie dziś mieści się kuchnia szkolna znajdowało się mieszkanie woźnego szkolnego.
    We wtorek 4 lipca 1922 roku nastąpiło uroczyste przyjęcie Rybnika i okolic przez władze polskie. Począwszy od nowego roku szkolnego nauka odbywała się już w języku polskim. Pierwszym polskim kierownikiem szkoły był pan Józef Kumorek, a pierwszym woźnym pan Wacławczyk. W okresie międzywojennym pracowali tu między innymi nauczyciele: p. Lazarówna, p. Malcówna, p. Pepino, p. Smendzianka, p. Wojdewiczówna, p. Żurkowska, p.Brachman, p.Gawroński, p. Friebe, p. Jarosz, p. Kaczor, p. Kwiatek, p. Łuszczyk, p. Pieczyk, p.Wojciech. Niektórzy z nich jak : p. Pepino-Pietrzykowa, p. Kwiatek, p. Pietrzyk i p.Wojciech pracowali tutaj też po II wojnie światowej.
    Rozwój Chwałowic i utrata starej szkoły spowodowały, że nowa szkoła stała się za ciasna. Z uwagi na solidne fundamenty postanowiono ją rozbudować. 
W 1934 roku dobudowano II i III piętro i zlikwidowano poddasze, zmieniając
Szkoła w 1934r. całkowicie jej wygląd zewnętrzny. Rozbudowano również obie przybudówki lecz bez korytarzy, sali gimnastycznej oraz bez ubikacji wewnętrznych.W latach trzydziestych szkoła nosiła nazwę "Katolicka Szkoła Powszechna", a od 1934 roku aż do lat pięćdziesiątych "Publiczna Szkoła Powszechna".
    W latach sześćdziesiątych w zachodniej przybudówce wybudowano salę gimnastyczną z zapleczem, kancelarię, sekretariat i toalety.


Nowe skrzydło oddane w 1995 r. W styczniu 1994 r podjęto budowę nowego segmentu według  projektu mgr inż. J. Błaszczyńskiego. Bryła architektoniczna nowego segmentu wyraźnie odróżnia się od budynku starej szkoły. Uroczystość otwarcia i poświecenia nastąpiła 4 września 1995 r. 
W uroczystości udział wzięły władze miasta Rybnika z prezydentem J. Makoszem oraz nauczyciele, uczniowie i rodzice uczniów Szkoły Podstawowej nr 13.

 

  Uroczyste otwarcie.

       Uroczyste przecięcie wstęgi: od lewej dyrektor W.Mickiewicz i prezydent J.Makosz

   Szkoła Podstawowa nr 13

Obecny wygląd szkoły